عمارت مفخم بزرگترین و شاخص­ترین اثر تاریخی دروۀ قاجار در استان خراسان شمالی است که در اوایل دهۀ ۱۳۰۰ هجری قمری بدستور یار محمدخان شادلو معروف به سردار مفخم، حاکم منطقه شمال خراسان، به عنوان محل سکونت وی و خانواده­اش ساخته شده است.

بنای عمارت در دو طبقه و به ابعاد تقریبی ‪ ۵۰‬در ‪ ۲۳‬متر و به ارتفاع حدود ‪ ۹‬متر ساخته شده و در مجموع ‪ ۳۴‬اتاق و دو تالار بزرگ دارد که زمانی با آیینه‌کاری، کاشیکاری و گچبری تزیین شده بود.

عمارت مفخم

“کلنل ادواردییت” انگلیسی که حدود یک قرن پیش در این بنا با سردار مفخم دیدار داشته در توصیف یکی از اتاقهای آن می‌نویسد: دیوارها با تعدادی نقشه تزیین شده بود، اتاق پذیرایی با شمعدانها و آیینه‌های زیبا پوشیده شده و کف آن نیز با قالیهای قالب دوزی شده ابریشمی رشتی فرش شده بود.

“در پشت این اتاق نارنجستانی بود که سقف آن با ورق آهنی پوشیده شده بود و بر روی دیوارها نیز پوست پلنگ، ببر، خرس و پوست دو گربه وحشی و چند حیوان دیگر که در جنگلهای شمال این ناحیه یافت می‌شود آویزان کرده بودند.” “این بنا اتاقهای متعددی دارد که با ‪ ۲۱‬در چوبی به ایوانها گشوده می شوند و در طبقات آن جابه‌جا گچبریهای زیبا به چشم می‌خورد.” عمارت مفخم در هر طبقه دو ایوان، یکی در ضلع شمالی و یکی در ضلع جنوبی دارد که در جلوی هر یک ردیفی از ستونها برای نگهداری سقف ایجاد شده و پنجره، در اتاقهای بنا به این ایوان‌ها باز می‌شود. در ضلعهای شرقی و غربی عمارت نیز فقط دو در ورودی وجود دارد که با ‪۱۸‬ پله به طبقه فوقانی راه پیدا می‌کند.

عمارت مفخم

ایوانهای طبقه اول ۳۸متر طول و ۳/۱۴متر عرض دارند و در جلوی هر یک ۹ ستون سطبر هشت ضلعی و دو نیم ستون آجری با نمای ساده، بار سقف و طبقه فوقانی را به دوش می‌کشند. در عوض ستونهای طبقه فوقانی استوانه‌ای هستند و به ویژه در ایوان جنوبی تمام بدنه آنها با انواع کاشی تزیین شده است.

در تزئین تالار از ۱۷ طرح مختلف استفاده شده است که شامل نقش چهلچراغ، مقرنس، نمای بیرون عمارت و نقوش اسلیمی گیاهی و هندسی است.

عمارت مفخم

یشتر تزئینات عمارت مفخم در نمای جنوبی بنا تمرکز یافته و شامل انواع کاشی کاری است.

سرتاسر نمای ضلع جنوبی از بالای ستون ها ی ۸ضلعی ایوان طبقه پایین تا زیر سقف طبقه دوم وحتی ساقه های ستون های ایوان فوقانی با کاشیکاری های معرق ، معقلی وکاشی های هفت رنگ (خشتی )تزیین شده است.

جالب است که نقوش بکار رفته در کاشی های هر ستون لچکی ها وقاب ها روی هر چشمه طاق در طبقه فوقانی طرحی نو را عرضه می کند از تکرار نقوش وطرح ها پرهیز شده تا نمایی الوان ومتنوع ایجاد شده دو ستونی که پایه های چشمه طاق مرکزی بر آنها استوار است با کاشی های معرق تزیین شده ولی ستون ها ونیم ستون های طرفین آن کاشیکاری معقلی دارند.

عمارت مفخم

بر بالای این طاق ودر وسط سنتوری مثلثی شکل مرکزی نقش شیر وخورشید از نقوش باستانی در هنر به رنگ زرد بر کاشی های هفت رنگ تصویر شده است.

این بنای ۱۳۰ ساله در سال ۱۳۷۶ خورشیدی خریداری شد و پس از مرمت در سال ۱۳۷۹ به بهره‌برداری رسید و هم اکنون به عنوان «موزه مردم‌شناسی بجنورد» مورد بازدید علاقمندان قرار دارد.

عمارت مفخم
🔗رزو تور مشهد